دهکده‌های شهری

آینده معماری به کدام سو میرود؟

در گذشته واژه روستاشهر یا دهکده شهری برای سکونتگاه­هایی به کار می­رفت که در حاشیه شهرها قرار می­گرفتند. امروزه می­دانیم که دهکده شهری در پی جنبشی است که از اواخر دهه ۸۰ میلادی در بریتانیا آغاز شد. جنبشی که به دنبال صنعتی شدن، مدرنیتیه و پیامدهای ناشی از آن رخ داد. از آنجا که در شهرسازی مدرن فضاهای کار، تفریح و سکونت از یکدیگر تفکیک شده­اند محیطی سرد و بی­روح بر این فضاها حاکم بوده و استفاده بیش از حد از اتومبیل نیز روابط انسانی را کاهش داده و آلودگی­های زیست محیطی را منجر می­شود. در این زمان، ایده دهکده شهری به عنوان پاسخی برای مشکلات ذکر شده مطرح شد. درواقع به زبانی ساده می­توان گفت که دهکده شهری، تلفیقی از شهر و روستا بر پایه اصول توسعه پایدار شهری و ایجاد شهری پایدار است. توسعه­ای که نیازهای امروز را بدون از دست دادن توانایی پاسخگویی به نیازهای نسل آینده, ممکن سازد. خلق مکانی امن، مطلوب و جذاب با ترکیب سنت و نوآوری. در برنامه­ریزی و طراحی شهری، ارکان اصلی دهکده شهری در گزارشی که در سال ۱۹۹۲ تحت عنوان گزارش دهکده شهری منتشر شد به شرح زیر است:

  • توسعه فضای مناسب و توده کافی
  • محیطی پیاده مدار و جاذب
  • اختلاط مناسب کاربری­ها
  • وجود فرصت­های اشتغال، معماری متنوع و پایدار
  • اختلاط بخش مسکونی
  • کاربری­های اشتغال زا
  • امکان تأمین نیازهای اساسی خرید
  • بهداشت و آموزش
  • خود اتکایی نسبی

ایده “دهکده شهری” به عنوان راهبرد تحقق پایداری در سکونتگاه­هایی با شرایط مختلف و با انگیزه­های متفاوت اقتصادی و اجتماعی، به عنوان راه حلی برای توسعه پایدار شهری و روستایی به کار رفته و موفقیت آن در بسیاری از نمونه­ها نشان از جهان شمول بودن آن دارد. هدف این الگو، خلق محیطی است با کاربری­های متنوع، مستقل با هدف تمرکز زدایی از شهرها و توسعه پراکندگی، با اولویت حمل و نقل عمومی و پیاده­روی و دارای فضاهای جمعی و جذاب برای تشویق توسعه اجتماع محلی و مشارکت عمومی. احترام به حفظ محیط زیست و توجه به عوامل زیست محیطی با کمک مؤلفه­های طبیعی منطقه و ساخت و ساز همساز با طبیعت.

الگوی دهکده شهری یک الگوی ثابت با معیارهای سخت وثابت نیست، بلکه بسیار انعطاف پذیر بوده دارای اصول کلی است که می­تواند متناسب با ویژگی­های محلی تغییر شکل پیدا کند. از این ایده می­توان برای استفاده از فضاهای متروکه داخل شهری یا خارج آن، ایجاد شهرهای جدید، روستاهای اطراف شهرها و گسترش شهرها استفاده کرد. دهکده­های شهری به طور مؤثری از زمین استفاده می­کنند و فشار بر روی زمین­های کشاورزی و فضاهای باز را کاهش می­دهند. کیفیت هوا را با کاهش سفرهای ناشی از وسایل نقلیه خصوصی کاهش می­دهند. به گونه­ای مؤثر و کارآمد از منابع زمینی و انرژی­هایی نظیر انرژی باد و خورشید استفاده می­کنند. دهکده­های شهری قدرت جذب افراد را دارند و با ایجاد مکان­های اجتماعی، تفریحی و فرهنگی  و به آنها خدمات ارائه می­دهند.

با اینکه مدت بسیار زیادی از طرح ایده دهکده شهری در جهان می­گذرد و علیرغم وجود نمونه­های عملی در کشورهای خصوصاً پیشرفته مانند دهکده شهری بیلستون در انگلیس، دهکده شهری کلوین گرو در استرالیا، دهکده شهری گرینویچ میلینیوم در لندن و نمونه­های موفق دیگر، ما در ایران شاهد نمونه­های کوچکی از این طرح در چارچوب حرفه­ای هستیم.

عدم توجه به نیازهای روستائیان و سکونتگاه­های آنان، موجب افزایش مهاجرت از روستا به شهرها شده است. بدین ترتیب زمینه برای ساخت و سازهای کنترل نشده شهرنشینان در بافت روستایی افزایش می­یابد. ساخت و سازهای ناهماهنگ که باعث آسیب به طبیعت شده خصوصاً درمورد مناطق روستایی شمال کشور که چشم انداز بی­نظیری دارد و بافت روستایی و طبیعی را با خطر جدی روبه­رو می­کند، قابل تأمل است. بدین ترتیب الگوی دهکده شهری مبحثی عملی و راه حلی مناسب برای رفع مشکلات موجود در این مناطق و کنترل مهاجرت از روستا به شهر و توسعه نامتعادل روستاها است. اگرچه تاکنون تعداد کمی از این نمونه­ها مورد بررسی قرار گرفته است اما امید است که با بررسی بیشتر و استفاده عملی از طرح دهکده شهری بتوانیم، نقاط مستعد رشد را توسعه داده و شاهد نمونه­های اصلاح شده بیشتری باشیم تا بتوانیم کیفیت زندگی تمامی شهروندان را ارتقا بخشیم.

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp

پست های مرتبط

از همین دسته بخوانید!

اسکرول به بالا